Tytuł: Związek traumy sprawcy z przemocą wobec ofiary
Data utworzenia artykułu: 2026-02-10T11:10+01:00

1. Trauma jako czynnik ryzyka, nie usprawiedliwienie

Badania kliniczne i teoria traumy pokazują, że doświadczenia przemocy, zaniedbania, upokorzenia lub chronicznego braku bezpieczeństwa w dzieciństwie i adolescencji istotnie zwiększają ryzyko stosowania przemocy w dorosłości. Mechanizm ten bywa określany jako transmisja międzypokoleniowa traumy.

Kluczowe:
- trauma nie powoduje automatycznie, że ktoś staje się sprawcą,
- ale może zwiększać podatność na destrukcyjne strategie regulacji emocji.

2. Dysregulacja emocjonalna

Osoby z nieprzepracowaną traumą często mają trudności z:

- rozpoznawaniem własnych emocji,
- tolerowaniem napięcia,
- regulacją złości, wstydu i lęku,
- mentalizacją (rozumieniem stanów psychicznych swoich i innych).

W takiej sytuacji przemoc psychiczna może pełnić funkcję prymitywnego mechanizmu regulacyjnego — chwilowo obniża napięcie poprzez przeniesienie go na drugą osobę.

3. Identyfikacja z agresorem

Klasyczny mechanizm psychodynamiczny to tzw. identyfikacja z agresorem.
Osoba, która kiedyś była bezsilna, może nieświadomie:

- przejąć wzorzec zachowania sprawcy,
- odtwarzać relacje w pozycji dominującej,
- regulować własne poczucie zagrożenia poprzez kontrolę innych.

To nie jest świadoma decyzja, lecz utrwalony wzorzec relacyjny.

4. Wstyd, wrogość i projekcja

Trauma często wiąże się z głębokim, chronicznym wstydem i poczuciem wadliwości. Te stany są trudne do zniesienia, więc mogą być:

- projektowane na ofiarę („to z tobą jest coś nie tak”),
- regulowane przez dewaluację drugiej osoby,
- maskowane przez postawę wyższości i kontroli.

5. Związek z tłumioną seksualnością

U części osób trauma (zwłaszcza relacyjna lub seksualna) prowadzi do:

- fragmentacji obrazu siebie,
- lęku przed bliskością,
- pomieszania pobudzenia, wstydu i złości.

W takich przypadkach potrzeba kontroli i dominacji może zastępować bezpieczną intymność, a przemoc psychiczna staje się wypaczoną formą regulowania zarówno napięcia emocjonalnego, jak i popędowego.

6. Odpowiedzialność pozostaje po stronie sprawcy

Z perspektywy etycznej i klinicznej: Trauma może wyjaśniać, ale nie usprawiedliwia przemocy. 

Leczenie: Skuteczna pomoc sprawcom wymaga pracy z traumą, wzorcami przywiązania i regulacją emocji — ale jednocześnie jasnego stawiania granic i odpowiedzialności za zachowania przemocowe.